Ukwazi Izikhathi – Usuku

Sike sathi qephu kulengosi yethu ngendaba yezinyanga nanokuthi zaziqanjwa kanjani, kulelikhasi ke sesibheka indaba yesikhathi njengoba esimanjeni sekusetshenziswa izigcina sikhathi, amawashi ngolimu lamangisi. Kulelikhasi sibhunga ngendaba yezikhathi nanokuthi emandulo babazi kanjani ukuthi sekuyisikhathi sini. Sizoqala ngehola leshumi nambili, ngokwesintu sibizwa ngokuthi phakathi namabili. Abadala babebona ngokuphakama kwenkanyezi enkulu ebizwa ngendonsa, indonsa busuku phecelezi. Besekuthi entathakusa … Read more

Ukwazi Izikhathi – Izinyanga

Imvelo! Njengoba ebengekho amawashi (watches) emandulo kwaZulu, ukwazi imvelo ikona obekusiza ukwazi isikhathi, lokhu kufaka ukwazi izinsuku ngesintu, izinyanga kanye nemibala.  Ukwazi imvelo lokhu belu bekusetshenziswa kakhulu ukwazi izikhathi zonyaka ngokwesintu (calendars). Unyaka lona wehlukaniswa izigamu ezine ezibizwa kanje: intwasahlobo, ihlobo, ikwindla kanye nobusika. Lokhu bekwaziwa ngokuqaphela izithelo ezithile ezimila ngesikhathi esithile kanye nemifino. Okunye … Read more

Isigodlo

Kweminye yemibhalo silobe ngokwakhiwa kwemizi yesiZulu, ukuma kwezindlu sahlanganisa nendaba yesibaya kanye ke nokuqiniswa kwesiza ekuzokwakhiwa kuso lomuzi. Kuleli khasi ke sithi ake sithi hlephu siyinekele izwe eyokuma kwesigodlo senkosi. Umehluko mncane ekwakhiweni kwesigodlo kunowo muntukuzana, owenkosi wakhiwa amabutho kanti owomuntukazana kuba umndeni noma ke nomakhelwane. Ngokwesintu, ibutho elincane elizobuthwa liqale lisetshenziswe ekulimeni emasimini, lakhe … Read more

Ukuqinisa umuzi

Njengoba sihlale sizwa ngokukhunkula nokuthakatha ngabadala, uma kuzokwakhiwa umuzi, kuyaye kuqiniswe isiza esibekiwe, siqiniswa inyanga belu. Ngaphambi kokuba kuqale ukwakhiwa, usokhaya unxusa inyanga izoqinisa isiza leso okuzokwakhiwa kuso, uza nayo sekuhlwile afike ayikhombise amagumbi omuzi, isibaya kanye nesango lokungena kulomkhaya, bese inyanga lena belu ifake izikhonkwane ibethela umuzi iwuqinisa. Inhloso yokubethela eyokuvikela umuzi kubathakathi, ukuvikela … Read more

Izilwane ezingamabika

Inkulu indaba ngezilwane, uma kungesikho ukukwakhiwa kwemvunulo ngazo, ziyazingelwa, uma kungasikho lokho ziyahlatshwa. Nami ke ngithi angikuveze nxazonke okumayelana nezilwane, kepha ke kulelikhasi sithinta kwezasendle kanye nezikubikayo. Ezinye zezilwane zasendle zibika okuthile okunye okuthinta izigameko ezithile, okuyikho esizokudalula kulengosi yethu yokuqeketha ngezinto zesintu. Ezinye zezilwane zizwakala ngokukhala uma kukhona ezikubikayo, akudingi ukuthi zize zibonakale. Imvukuzane – … Read more

Izilwane zeMvunulo

Emandulo kungakagqokwa izembatho zendwangu bekuvunulwa. Imvunulo lena yakhiwa ngezikhumba zezilwane njengoba namanje imvunulo isakhiwa ngesikhumba, kanti ke futhi nezimpahla ezimbathwayo zakhiwa ngaso isikhumba njengoba kukhona izicathula ezakhiwa ngesikhumba sengwenya nje. Kulelikhasi sibhunga ngezilwane zemvunulo okunye okuba imvunulo yamakhosi kanti ke enye kuhlotshwa ngayo uma kuyimidlalo. Indlovu – Amazinyo endlovu lawa ahlonywa phezu komnyango endlunkulu yakwaZulu ebukhosini. … Read more