Njengoba amabhishi ezweni lonke avalwa ngemizamo yokunqanda ukusabalala kweCovid-19, kwaba nenkulumo-mpikiswano mayelana nokuvulwa kwawo kabusha , kufanele kucatshangwe ngemilando eyimpikiswano yokushiywa ngaphandle ogwini lwethu lwaseNingizimu Afrika. Kuhle ukukhumbula abantu baseThekwini abanesibindi, njengoMorris Fynn, ababhikishela le mithetho engenabulungiswa..
Abantu abahamba olwandle lwaseThekwini bakhuthazelele ukuhlukaniswa selokhu kwasungulwa iBay Beach yaseThekwini ngo-1857. Lolu hlobo lokuhlukaniswa ngokobuhlanga lwabekwa emthethweni ngenkathi yenguquko ka-1960 eyayichitshiyelwa kwe-Separate Amenities Act yavimbela abantu abangebona abamhlophe ukungena emabhishi athile. Babehlukanisiwe ngonyaka ka-1989, noma kunjalo, abaningi bathi ukubandlululwa emabhishi aseNingizimu Afrika kusekhona. Ngakho-ke zihlala ziyizindawo ezinepolitiki kakhulu futhi ukwahlukaniswa kwazo kuhlala kuyingxoxo eqhubekayo nebalulekile.

UMorris Fynn kanye nemibhikisho yakhe yokulwa nokucwasana
Ngenkathi amafa angenakulinganiswa emithetho yobandlululo engenabulungisa iqhubeka eNingizimu Afrika yanamuhla, kubalulekile ukugubha abantu abanesibindi abalwa nabo. Omunye walaba bantu kwakunguMorris Fynn, ilungu elivelele leKomiti Lezindaba Zendawo Yabakhaladi. Lesi sishoshovu esidumile sokulwa nobandlululo mhlawumbe saziwa kakhulu ngemibhikisho yaso yokulwa nokuhlukaniswa kwamabhishi aseThekwini. Ngo-1987, ngesibindi uFynn wethula umkhankaso wokuqeda ukubandlululwa emabhishi futhi waqala ukunciphisa izimpawu zokubandlululwa ezaziveza umbhalo ‘wabamhlophe kuphela’ owawujwayelekile. UFynn walahlwa yicala ngo-1987 nango-1988 ngokusika lezi zimpawu waphinda waboshwa ngo-1989. Wabekwa inhlawulo ka-R200, okwakuthi uma ingakhokhiwe, iholele ezinsukwini eziyikhulu ejele. Kodwa-ke, ngenkathi uFynn enqaba ukukhokha inhlawulo, omunye wabasekeli bakhe abathembekile wakhokha, futhi ekugcineni wadedelwa.

Usedumile manje KwaMuhle Museum futhi liyingxenye ebalulekile yomlando wokubhikisha waseThekwini. Ngemuva kokudlula kwakhe emhlabeni ngo-2015, indodakazi yakhe u-Iris Cupido wabelana ngemicabango yakhe ngefa lakhe:
“Ukhankasele amalungelo alinganayo abo bonke … Wayenesibindi ngisho noma ehlekwa usulu. Bambiza ngendoda endala eyisilima bamvalela ejele. Waphuma wamasha kwaze kwaba khona olalela, kwaze kwashintsha imithetho saze saba namalungelo alinganayo..
Ngiqala kanjani ukukala lokho ubaba akwenzele abantu bakhe, izwe lakhe? Wayeyindodana yenhlabathi. Isikhulu samathoshi esikhiphe inkululeko ababencishwe amathuba futhi benqatshelwe amalungelo abo.”

Ngenkathi imithetho yobandlululo isuswe isikhathi eside, abaningi bathi ifa labo elibi liqhubeka nokuphila. Izintatheli eziqavile nezifundiswa, kubandakanya uFerial Haffajee kanye no Lynsey Chutel, baphikise ngokuthi amabhishi ahlala eyizindawo zezepolitiki kanye namagugu okuhlala ngaphandle. Ubandlululo lwendawo luqhubeka nokuchaza isimo saseNingizimu Afrika futhi, ngakho-ke, sidinga ukuqinisekisa ukuthi siyaqhubeka nokubuza, sixazulule futhi siqede imikhuba eyayihlukanisile uFynn nezinye izishoshovu abalwa ngayo kanzima ukuyiphikisa.
Izithombe ngezilokotho ze ResearchGate, Getty, kamye ne Times Live.