Gcwalisa Mabhida

Kulenyanga ka Nhlolanja indaba esematheni yindaba yase Moses Mabhida, lapho insizwa yakwa Mpungose ebizwa ngo Khuzani izobe ibambe inqophamlando womcimbi obizwa ngokuthi “Gcwalisa iMabhida” la okuzobe kukhona izinqwele zamaciko omculo wesintu. Lomcimbi ungundaba mlonyeni ebantwini njengoba kuyisenzo sokuqala lesi ukuthi umculi ka Maskandi ezobe ezama khona ukugcwalisa lenkundla la kuzobe kushiyelana khona amaqhawe alomculo inkundla. … Read more

Izinkomo zeLobolo III

Ekhasini lokuqala nelesibili siveze amagama ezinkomo zesintu uma kulotsholwa kanye nencazelo encane kule ebizwa ngeka mama, ekababa kanye nenkomo yomqholiso. Kuleli khasi sisanaba ke ngalezi ebesingakazichazi esigcine ngokuzisho ngamagama kuphela. Isikhumba Lenkomo inikwa usokhaya eyinikwa umkhwenyana, lenkomo kuthiwa eyesikhumba sikamnumzane wekhaya. Isibhoma Isibhoma yinkomo eyisipho sikamakoti eyiphiwa umkhwenyana, lenkomo kuthiwa eyesidwaba sika mlobolokazi azosigqoka emzini. … Read more

Izinkomo zeLobolo II

Ekhasini lokuqala sifinqe ngendaba yezinkomo zelobolo, isibalo sazo, kanye ke namagama ezibizwa ngazo lezinkomo. Lezinkomo ezilotshwe zibaluleke kakhulu uma kuganiselwana ngoba inkomo ngayinye inohlelo lwayo, noma ke ngithi kunesizathu sokuthi ibe khona. Sizoqala sinabe ngale yokuqala esivule ngayo inkundla yona ebizwa ngeNkomo kaMama ebuye ibizwe ngeNgquthu. Ingquthu Lenkomo le inikwa unina wentombazane noma umkhwekazi uma … Read more

Izinkomo zeLobolo I

Izinto eziningi zesintu njengemigubho, imicimbi kanye nemisebenzi yasekhaya kusetshenziswa imfuyo ngokujwayelekilie. Kulemfuyo kubalwa izinkomo, izimbuzi kanye nezinkukhu ke, kwesinye isikhathi njengesinqumo mgomo sokwenza imigubho yesintu noma ukugcina isiko. Kuleli khasi ke sibhunga ngendaba yezinkomo zesintu uma kuganiselwana, sibhunga ngokubaluleka kwazo kanye ke namagama ezibizwa ngawo ngokwesiZulu. Lezinkomo zizobizwa ngamagama azo ngaphambi kokuba kwenwatshwe ngazo sezichazwa … Read more

Amantshontsho (2018)

Inyanga kaZibandlela yinyanga la khona amaciko amaningi omculo wesintu esuke ededela umsebenzi wawo asuke kade ewupheka ewuthulula enzela abalandela abasuke belangalele ngendlela ukuzwa ukudla kwendlebe okuphekwe amaqhawe azo. Kahle kahle nje lenyanya yinyanga la khona thina balandeli bomculo sisuke sidla sinconcosa njengoba kusuke kukhona nemcimbi ethile yesintu, imigubho kanye ke nemidlalo yesintu esahlukahlukene. Lo Zibandlela … Read more

Ukucela Inala II

Engxenyeni yokuqala sigcine ngenhla kwamadolo ngokunaba ngomkhosi kaNomkhubulwane, kodwa ke sendlalele ngokucelwa kweNala, okuba umkhosi wokuqala ngaphambi kokuba komkhosi kaNomkhubulwane. UNomkhubulwane ulandela wona lomkhosi wokucela inala njengomvula nkundla womkhosi omkhulu wokucela imvula uma izwe libulawa inkemane imvula ingabonwa evundisa amasimu uma kulinyiwe. Uma sekuqediwe ukugaywa utshwala ngalembewu buhanjiswa emasimini ngezigubhu ezingazange zigeqwe. Lensimu iba sentabeni, … Read more